p30link
نحوه‌ي تايپ شعر فارسي (نكاتي در مورد هم‌ترازي و ...)
  • مربوط به موضوع » Word

هر چند در ابتدا چندان جواب قانع‌كننده‌اي نداشتم كه بدهم، اما اجازه خواستم كه جلسه بعد نحوه‌ي تايپ شعر فارسي را بفهمم و بگويم... و خلاصه بعد كمي دقت، توانستم بفهمم.

قبل از اين‌كه ادامه بدهم، كمي روشن‌تر صحبت كنم:
فرض كنيد قرار است چنين متني را تايپ كنيم:

حكايت

پارسايي را ديدم كه به محبت شخصي گرفتار  نه طاقت صبر و نه ياراي گفتار  چندان كه ملامت ديدي و غرامت كشيدي ترك تصابي نگفتي و گفتي
كوته نكنم ز دامنت دست
ور خود بزني به تيغ تيزم
بعد از تو ملاذ و ملجأاي نيست
هم در تو گريز ار گريزم
باري ملامتش كردم و گفتم عقل نفيست را چه شد تا نفس خسيس غالب آمد؟! زماني به فكرت فرو رفت و گفت:
هر كجا سلطان عشق آمد نماند
قوّت بازوي تقوا را محل
پاكدامن چون زيد بي‌چاره‌اي
اوفتاده تا گريبان در وحل

همانطور كه مي‌بينيد، در اين حكايت، چهار بيت شعر در بين متون تايپ شده است...
سؤالي كه مطرح است، اين است كه چطور دو مصراع اين ابيات را:
اولا: در مقابل هم قرار دهيم؟
ثانياً: هر دو مصراع را دقيقا به يك اندازه كنيم؟

من نتيجه نهايي را هم نشان دهم كه متوجه منظورم بشويد. مي‌خواهيم در نهايت به اين حالت برسيم:

 

مطمئناً تا به حال با Word كار كرده‌ايد و با ابزار مربوط به هم‌ترازي آشنا هستيد. همانطور كه مي‌دانيد ما در كل، چهار نوع هم‌ترازي داريم:
 - هم‌ترازي از راست يا Right (يا در اصطلاح "راست‌چين"): در اين حالت تمام متون شما از سمت راست و دقيقا از يك نقطه خاص شروع مي‌شوند (مثل همين نوشته‌اي كه الان در حال خواندن آن هستيد)
- ترازبندي وسط يا Center (وسط‌چين): در اين حالت متون شما به وسط يك سطر منتقل مي‌شوند. (مثل كلمه "حكايت" در جدول بالا)
 - هم‌ترازي از چپ يا Left (چپ‌چين): در اين حالت نوشته‌هاي شما از سمت چپ با هم تراز مي‌شوند، يعني از يك نقطه آغاز مي‌شوند. (مثل متون انگليسي‌اي كه احتمالا در سرتاسر وب ديده‌ايد...)
 - هم‌ترازي از طرفين يا Justify: در اين حالت كه ويژه يك پاراگراف (چند خط متن بدون اين‌كه بينشان Enter خورده باشد) است، خط‌هاي پاراگراف به صلاح‌ديد Word كمي كشيده مي‌شوند تا از دو طرف به يك اندازه باشند... (اگر نگاهي به يك ستون روزنامه بيندازيد متوجه مي‌شويد كه چقدر دقيق، خطوط با هم مساوي شده‌اند)

براي تايپ ابيات ما بايد چند نكته خيلي مهم را از نرم‌افزار Word بدانيم:
1- چند ستونه كردن متون
2- استفاده از Shift+Enter به جاي Enter
3- هم‌ترازي طرفين

اگر به روزنامه‌ها دقت كنيد، متوجه مي‌شويد كه در همه آن‌ها از امكاني استفاده شده است كه متون را در چند ستون درج كرده‌اند. اين امكان در Microsoft Word 2003 از منوي Format و كليك روي گزينه Columns قابل دسترسي‌ست. ما از اين كار براي قرار دادن دو مصراع يك بيت در مقابل هم استفاده مي‌كنيم.

فقط تنها نكته‌اي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه:

شما در تايپ ابيات بايد ابتدا مصراع‌هاي اول همه بيت‌ها را پشت سر هم تايپ كنيد و در پايان هر مصراع، براي رفتن به خط بعد، به جاي Enter از Shift+Enter استفاده كنيد.
متوجه شديد؟

يك تعريف كلي در مورد Enter وجود دارد: هر كجا شما از Enter استفاده كنيد، مطمئنا با اين‌كار يك پاراگراف ايجاد كرده‌ايد.
ما براي انجام اين‌كار نبايد براي هر مصراع پاراگراف ايجاد كنيم، بلكه بايد همه مصراع‌ها در خط‌هاي مختلف، اما كلاً در يك پاراگراف داشته باشيم...

با توجه به توضيحات بالا، دو بيت اول حكايت بالا بايد به اين صورت تايپ شود: [به رنگ مصراع‌هاي يك بيت دقت كنيد]
كوته نكنم ز دامنت دست
بعد از تو ملاذ و ملجأاي نيست
ور خود بزني به تيغ تيزم
هم در تو گريز ار گريزم
[يعني ابتدا مصراع اول بيت اول، سپس يك Shift+Enter، سپس مصراع اول بيت دوم، دوباره يك Shift+Enter، سپس مصراع دوم بيت اول، بعد Shift+Enter، سپس مصراع دوم بيت دوم و در نهايت، مجدداً يك Shift+Enterديگر بزنيد و اگر صد بيت هم بود، همين‌طور ادامه مي‌دهيد...]

حالا كافي‌ست موس را در انتهاي كلمه "گريزم" (آخرين كلمه تايپ شده) يك بار كليك كنيد و كليد موس را پايين نگه داريد و تا ابتداي كلمه "كوته" بكشيد تا اين چند مصراع Select شوند:

حالا از منوي Format روي گزينه Columns كليك كنيد و در كادر باز شده، مورد مربوط به "دو ستونه" را انتخاب كنيد و تنظيمات را شبيه به تصوير زير قرار دهيد (تنظيماتي كه با رنگ قرمز مشخص شده‌اند بسيار مهم هستند! هر كدام كه اشتباه تنظيم شوند، بعداً شما را با مشكل مواجه خواهند كرد):

 

حالا در همين حالت، روي دكمه Justify (روي نوار ابزار) كليك كنيد يا كليدهاي تركيبي Ctrl+J را بفشاريد...

 

خواهيد ديد كه ابيات شما دقيقا به همان‌ صورتي كه انتظارش را داريم در آمده و طول مصراع‌ها با هم مساوي است.

نكته مهم: با استفاده از خط‌كش‌هاي بالاي صفحه مي‌توانيد ابيات را به وسط صفحه منتقل كنيد يا به هر كجا كه خواستيد، جابه‌جا كنيد. به تصوير نهايي دقت كنيد:

 

 

 

اميدوارم اين مقاله در تايپ صحيح ابيات به شما كمك كند...

 

منبع:Aftabgardan-cc



p30link